جلوگیری از تلنبار شدن درس ها | چطور درس های عقب افتاده را جبران کنیم؟
جلوگیری از تلنبار شدن درس ها
یکی از مشکلاتی که بسیاری از دانش آموزان، به ویژه دانش آموزان پشت کنکوری، با آن مواجه می شوند، تلنبار شدن درس ها است. وقتی مطالعه یک درس را چند روز عقب می اندازیم، مطالب جدید نیز به آن اضافه می شوند و بعد از مدتی با حجم زیادی از کتاب، جزوه، تست و مباحث مطالعه نشده روبه رو خواهیم شد.
در چنین شرایطی ممکن است دانش آموز احساس کند دیگر نمی تواند به برنامه خود برسد و همین احساس، استرس و نگرانی درباره قبولی در کنکور را بیشتر می کند. گاهی حجم واقعی مطالب آنقدر زیاد نیست که تصور می کنیم، اما وقتی همه کارهای انجام نشده را یکجا می بینیم، مانند یک کوه بزرگ به نظر می رسند.
خبر خوب این است که حتی اگر درس ها تلنبار شده باشند، هنوز می توان شرایط را مدیریت کرد. مهم این است که به جای نگرانی و عقب انداختن دوباره مطالعه، با یک برنامه منطقی شروع کنیم.
تلنبار شدن یعنی چه؟
تلنبار شدن یعنی چه؟ به زبان ساده، تلنبار شدن یعنی کارها یا مطالبی که باید در زمان مشخص انجام شوند، به مرور عقب بیفتند و روی یکدیگر جمع شوند.
برای مثال، دانش آموزی را تصور کنید که قرار بوده در طول یک هفته سه مبحث ریاضی را مطالعه کند، اما هر روز مطالعه را به روز بعد موکول کرده است. در پایان هفته، سه مبحث مطالعه نشده روی هم جمع شده اند و حالا دانش آموز علاوه بر برنامه هفته جدید، باید عقب ماندگی هفته قبل را نیز جبران کند.
این همان چیزی است که از آن با عنوان تلنبار شدن درس ها یاد می کنیم.
گاهی نیز عبارت «تلمبار شدن» به جای تلنبار شدن استفاده می شود، اما در نوشتار بهتر است از شکل صحیح و رایج «تلنبار شدن» استفاده کنیم.
چرا درس ها تلنبار می شوند؟
تلنبار شدن معمولا یکباره اتفاق نمی افتد. این مشکل نتیجه چند روز یا چند هفته عقب انداختن مطالعه است. مهم ترین دلایل آن عبارتند از:
- عقب انداختن مطالعه
جمله هایی مانند «امروز حوصله ندارم»، «از فردا شروع می کنم» یا «از شنبه جدی درس می خوانم» ممکن است ساده به نظر برسند، اما تکرار آن ها باعث عقب افتادن برنامه می شود.
- برنامه ریزی غیرواقعی
گاهی دانش آموز برای یک روز حجم بسیار زیادی از درس را در نظر می گیرد. وقتی نمی تواند برنامه را کامل انجام دهد، احساس شکست می کند و روز بعد نیز برنامه را کنار می گذارد.
- فرار از درس های سخت
بعضی از دانش آموزان به دلیل سخت بودن یک درس، آن را از برنامه خود حذف می کنند. ریاضی یکی از درس هایی است که ممکن است به همین دلیل کنار گذاشته شود. اما حذف یک درس باعث از بین رفتن مطالب آن نمی شود و در نهایت حجم بیشتری از مطالب برای روزهای آینده باقی می ماند.
- کمال گرایی در مطالعه
برخی دانش آموزان تصور می کنند اگر امروز نتوانند چند ساعت با کیفیت بسیار بالا درس بخوانند، بهتر است اصلا مطالعه نکنند. در حالی که مطالعه منظم حتی در حجم کمتر، بهتر از کنار گذاشتن کامل درس است.
- نداشتن برنامه جبرانی
عقب افتادن یک روز از برنامه موضوع نگران کننده ای نیست. مشکل زمانی ایجاد می شود که برای جبران آن هیچ برنامه ای نداشته باشیم و عقب ماندگی روز اول، به هفته ها و ماه های بعد منتقل شود.
تلنبار شدن درس ها چه تاثیری روی کنکور دارد؟
وقتی مطالب زیادی مطالعه نشده باقی می مانند، ذهن دانش آموز دائما درگیر کارهای انجام نشده است. در نتیجه ممکن است تمرکز کاهش پیدا کند و مطالعه با استرس بیشتری انجام شود.
از طرف دیگر، دیدن حجم زیاد کتاب ها و جزوات می تواند این تصور را ایجاد کند که «دیگر وقت کافی ندارم». همین فکر باعث می شود دانش آموز دوباره مطالعه را عقب بیندازد و یک چرخه اشتباه شکل بگیرد:
عقب انداختن مطالعه ← جمع شدن درس ها ← افزایش استرس ← کاهش انگیزه ← عقب انداختن دوباره مطالعه
بنابراین جلوگیری از تلنبار شدن درس ها فقط برای منظم بودن برنامه نیست؛ بلکه می تواند به حفظ انگیزه و استمرار مطالعه برای کنکور نیز کمک کند.
جلوگیری از تلنبار شدن درس
سلامان سلامیان یکی از دبیران حرفه ای ریاضی در تهران در این رابطه به دانش آموزان توصیه می کنند که :
دانش آموزان عزیز، به هیچ وجه این اجازه را ندهید که درس ها با بار زیاد روی هم جمع نشوند
برای جلوگیری از تلنبار شدن درس ها ، در مرحله اول باید این عادت به عقب انداختن کار ها را ترک کنید ، از الفاظی مثل ،الان حس ریاضی نیست فردا ریاضی می خونم ،امروزمو از دست دادم از فردا ساعت 8 از خواب می شم و فقط ریاضی می خونم از شنبه شروع می کنم جدی برای کنکور بخونم و الفاضی از این قبیل که سبب جمع شدن درس ها می شود خودداری کنید .
حتی گاهی بعضی از دانشآاموزان تنها به یک درس توجه می کنند و از ریاضی با بهانه سختی و بی نتیجه بودن به راحتی می گذرند . این ها همگی می تواند از عامل اصلی عدم موفقیت در ریاضی شناخته شود .
اما اگر نتوانستیم درس ها را به موقع بخوانیم و تا کنکور زمانی باقی نمانده بود ،چه کنیم ؟
اگر می خواهید مسیر هزار کیلومتری را طی کنید ،باید اولین قدم را برداری تا به مقصد برسی ، برای از بین بردن کوه کتاب های کنکور بهتر است با یک برنامه ریزی دقیق کم کم شروع به خواندن کنید .
سامان سلامیان بهترین دبیر کنکور ریاضی با ارائه ای برنامه ای هدفمند کمک می کنند که در کوتاه ترین زمان ممکن کوه کتاب ها را از بین ببرید و به نتیجه مورد نظر خود دست پیدا کنید .
همیشه موفقیت مستلزم یک برنامه دقیق و تلاش است و مسلما بدون تلاش نمی توانید موفق باشید .
چگونه از تلنبار شدن درس ها جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از این مشکل لازم نیست هر روز ساعت های بسیار زیادی درس بخوانید. مهم تر از حجم مطالعه، استمرار و داشتن یک برنامه قابل اجراست.
مطالعه را به فردا موکول نکنید
اگر امروز در برنامه شما یک ساعت مطالعه ریاضی قرار گرفته است، انجام دادن همان یک ساعت بهتر از این است که مطالعه را به فردا منتقل کنید.
جمله «فردا جبران می کنم» اگر به عادت تبدیل شود، خیلی زود باعث تلنبار شدن مطالب خواهد شد.
برنامه روزانه را واقع بینانه تنظیم کنید
برنامه ای که بتوانید اجرا کنید، از برنامه ای که روی کاغذ عالی به نظر می رسد اما امکان اجرای آن وجود ندارد، بسیار بهتر است.
به جای اینکه برای یک روز حجم غیرممکنی از درس تعیین کنید، زمان و توان واقعی خود را در نظر بگیرید.
همه درس ها را کنار نگذارید
اگر در یک درس ضعیف هستید، حذف کامل آن راه حل مناسبی نیست. بهتر است برای آن درس زمان مشخص و ثابتی در برنامه قرار دهید تا مطالب آن به مرور پیش بروند.
برای مثال، اگر ریاضی برای شما دشوار است، می توانید هر روز یا چند روز در هفته زمان مشخصی را به آموزش، حل تمرین و تست ریاضی اختصاص دهید.
مطالب عقب افتاده را اولویت بندی کنید
وقتی درس ها تلنبار شده اند، نباید همه مطالب را همزمان شروع کنید. ابتدا مشخص کنید:
- کدام مباحث اهمیت بیشتری دارند؟
- در کدام مباحث ضعف بیشتری دارید؟
- کدام مطالب پیش نیاز مباحث بعدی هستند؟
- تا کنکور چه مقدار زمان باقی مانده است؟
بعد بر اساس پاسخ این سوال ها، برنامه جبرانی خود را تنظیم کنید.
اگر درس ها تلنبار شده اند، از کجا شروع کنیم؟
اگر با حجم زیادی از مطالب مطالعه نشده روبه رو هستید، اولین کار این است که از حجم کار نترسید.
یک کاغذ بردارید و تمام درس ها و مباحث عقب افتاده را بنویسید. سپس آن ها را بر اساس اولویت دسته بندی کنید. این کار باعث می شود به جای یک «کوه نامشخص از درس ها»، یک فهرست مشخص داشته باشید.
بعد از آن، برای هر روز مقدار مشخصی از مطالب را تعیین کنید.
قرار نیست در یک یا دو روز تمام عقب ماندگی را جبران کنید. هدف این است که از امروز دوباره حرکت کنید و اجازه ندهید مطالب جدید نیز به عقب ماندگی قبلی اضافه شوند.
اگر امروز فقط بخشی از برنامه عقب افتاده را جبران کردید، همان پیشرفت کوچک ارزشمند است.
چگونه تلنبار کردن درس را متوقف کنیم؟
تلنبار کردن درس معمولا با یک تصمیم کوچک شروع می شود: «امروز نمی خوانم، فردا جبران می کنم.»
برای متوقف کردن این عادت، بهتر است به جای منتظر ماندن برای داشتن انگیزه، مطالعه را طبق برنامه انجام دهید. حتی اگر انرژی یا تمرکز شما کمتر از روزهای دیگر است، می توانید مقدار مطالعه را کاهش دهید اما آن را به طور کامل حذف نکنید.
همچنین بهتر است برای هر روز یک هدف مشخص داشته باشید. مثلا به جای اینکه بگویید «امروز باید خیلی ریاضی بخوانم»، مشخص کنید که قرار است یک مبحث را آموزش ببینید و تعداد مشخصی تست حل کنید.
اهداف مشخص، انجام دادن برنامه را ساده تر می کنند.
اگر یک روز از برنامه عقب افتادیم چه کنیم؟
عقب افتادن از برنامه به معنی شکست نیست. یکی از اشتباهات رایج این است که دانش آموز بعد از یک روز ناموفق، کل برنامه خود را رها می کند.
اگر یک روز نتوانستید برنامه را کامل انجام دهید، لازم نیست تمام ساعات از دست رفته را در روز بعد جبران کنید. ابتدا برنامه را بررسی کنید و ببینید کدام قسمت ها اهمیت بیشتری دارند. سپس مقدار عقب ماندگی را در چند روز آینده تقسیم کنید.
به این ترتیب، یک روز ضعیف تبدیل به یک هفته یا یک ماه عقب افتادگی نمی شود.
آیا برنامه ریزی می تواند از تلنبار شدن درس ها جلوگیری کند؟
بله، یک برنامه ریزی درست می تواند نقش مهمی در جلوگیری از جمع شدن مطالب داشته باشد؛ البته به شرطی که برنامه قابل اجرا باشد.
برنامه خوب فقط مشخص نمی کند که چه درسی را بخوانید، بلکه باید زمان مطالعه، مرور، تست و جبران عقب ماندگی را نیز در نظر بگیرد.
همچنین بهتر است برنامه انعطاف پذیر باشد. ممکن است یک روز به هر دلیلی نتوانید تمام برنامه را اجرا کنید. در این شرایط، برنامه باید امکان جبران منطقی را داشته باشد.
اگر زمان زیادی تا کنکور باقی نمانده باشد چه کنیم؟
اگر مدت زیادی از برنامه عقب افتاده اید و زمان زیادی تا کنکور باقی نمانده است، مهم ترین کار این است که از مطالعه پراکنده و بدون اولویت خودداری کنید.
در چنین شرایطی باید ابتدا وضعیت فعلی خود را مشخص کنید و سپس مباحث را بر اساس اهمیت و میزان تسلط دسته بندی کنید. تلاش برای خواندن همه چیز در مدت کوتاه ممکن است فقط باعث افزایش استرس شود.
به جای فکر کردن به تمام کتاب هایی که هنوز نخوانده اید، روی قدم بعدی تمرکز کنید.
اگر می خواهید مسیر هزار کیلومتری را طی کنید، باید اولین قدم را بردارید. جبران عقب ماندگی نیز دقیقا به همین شکل است.
نقش استمرار در جلوگیری از تلنبار شدن درس ها
موفقیت در کنکور فقط به ساعت مطالعه زیاد وابسته نیست. استمرار یکی از عوامل مهم در پیشرفت تحصیلی است.
ممکن است یک دانش آموز در چند روز، ساعت مطالعه بسیار بالایی داشته باشد اما بعد از مدتی خسته شود و مطالعه را کنار بگذارد. در مقابل، دانش آموزی که هر روز طبق یک برنامه منطقی مطالعه می کند، می تواند به مرور حجم زیادی از مطالب را یاد بگیرد.
بنابراین به جای اینکه به دنبال یک شروع بسیار سنگین باشید، تلاش کنید یک روند قابل ادامه ایجاد کنید.
جمع بندی
تلنبار شدن درس ها یکی از مشکلاتی است که می تواند باعث افزایش استرس، کاهش انگیزه و عقب افتادن بیشتر از برنامه کنکور شود. این اتفاق معمولا به دلیل عقب انداختن مداوم مطالعه، برنامه ریزی غیرواقعی، کنار گذاشتن درس های سخت و نداشتن برنامه جبرانی رخ می دهد.
برای جلوگیری از این مشکل، لازم نیست تمام عقب ماندگی را یکباره جبران کنید. ابتدا مطالب را دسته بندی و اولویت بندی کنید، سپس با یک برنامه واقع بینانه و قابل اجرا شروع کنید.
اگر تا امروز به دلیل عقب افتادن از برنامه، درس های زیادی برایتان تلنبار شده است، ناامید نشوید. مهم ترین کار این است که از همین امروز روند مطالعه را دوباره شروع کنید و اجازه ندهید مطالب جدید نیز روی مطالب قبلی جمع شوند.
همان طور که سامان سلامیان، مدرس ریاضی، بر اهمیت استمرار و برنامه ریزی در مسیر کنکور تاکید دارند، موفقیت نتیجه یک حرکت مداوم و هدفمند است؛ نه یک مطالعه سنگین و کوتاه مدت.
برای دریافت راهنمایی و شرکت در کلاس های ریاضی می توانید با مدرسه تخصصی ریاضیات سامان سلامیان در ارتباط باشید.
شماره تماس: ۰۹۲۱۳۳۶۳۱۹۸ – ۰۲۱۲۶۶۴۵۱۶۱
